Detaylı bilgi için betkoza adresini inceleyebilirsiniz.
Amerika Birleşik Devletleri‘nin Kaliforniya eyaletinin doğusunda yer alan Cottonwood Dağları’nın eteklerinde, Ölüm Vadisi Milli Parkı içerisinde Racetrack Playa adında kurumuş bir göl yatağı bulunmaktadır.
NASA’nın Mars’a benzettiği bu ıssız alanda onlarca dolomit ve siyenit kaya, görünmeyen bir güç tarafından itilmiş gibi hareket ederek, arkasında uzun izler bırakmaktadır.
Bu ilginç olay ilk kez 1915’te bir madenci tarafından fark edildi ve tam bire asırdır, bilim insanlarını düşündüren bir konu haline geldi.
TÜM DÜNYADA FARKLI TEORİLER ÖNE SÜRÜLDÜ
Phaenomene ilk kez keşfedildiği zaman, nadiren de olsa yağan yağmurlar sonrasında kayganlaşan çamurda rüzgarın kayaları hareket ettirdiği
Daha ilginç bir teori ise manyetik alanların kayaları görünmez şekilde çektiğini öne sürüyordu. DENEY MUTFAKTA BAŞLADI Johns Hopkins Üniversitesi’nden araştırmacı Ralph Lorenz, bu alanda NASA için hava istasyonları kurarken taşları gözlemledi ve 2011’dedüşünce deneylerine başladı. Lorenz ilk olarak mutfak ortamında küçük bir deney gerçekleştirdi: “< strong>Küçük bir kaya aldım, onu bir yemek kabına yerleştirip, dışarıda kalan kısmı yaklaşık iki buçuk santimetre suyla doldurdum. Ardından dondurucuya koydum ve bu da bana içinden kaya fırlamış bir buz kalıbı sağladı.” Böylesine basit bir deney çözümün anahtarını sundu. Lorenz mekanizmayı şu şekilde açıklıyor: “< strong>Kayanın çevresinde bir buz tabakası meydana geliyor. Su seviyesi yükseldiğinde kaya çamurun içinden sıyrılıp adeta yüzmeye başlıyor. Alt kısımda sarkan kayanın küçük buz salısı gibi düşünün. O sarkan bölüm yumuşak çamurda kayarken arkasında iz bırakıyor.” < strong>BULUŞ 2014’TE KAMERAYA YANSIDI Lorenz’in modelini sahada doğrulama görevi < strong>Richard Norris ;ve ekibine verildi. Araştırmacılar Racetrack Playa’ya hareketi gözlemlemek için kameralar ve sensörler yerleştirdi. Norris, < strong>5 ila 10 yıl ;boyunca hiçbir hareket görmeden beklemeyi planlıyordu. Fakat projenin sadece < strong>;ikinci yılı ;içinde kayaların hareket ettiği görüldü. Richard Norris, “< strong>Bilim bazen şans unsuru barındırır. Hiçbir hareket görmeden beş veya on yıl bekleyeceğimizi umuyorduk ama projenin sadece ikinci yılında bunun gerçekleştiğini görmek için tam doğru zamanda oradaydık.” < strong>BUZ, SU VE RÜZGAR ÜÇGENİ Sahra çölünün nadiren suyla dolması ve ardından gece sıcaklıklarının düşmesiyle kayaların etrafında oluşan ince buz tabakaları meydana geliyor. Güneşin doğuşuyla birlikte buzdaki erime başlıyor ve su seviyesi değişiklik gösteriyor. Kaya, çevresindeki buz tabakasının kaldırma kuvveti sayesinde çamurdan kurtuluyor. Bundan sonra; hafif bir rüzgar ; bile buz tabakasıyla birlikte taşı hareket ettirmeye yetiyor. Buzun altındaki yumuşak çamur ise kayaların karakteristik izlerini bırakıyor. Güncel erişim için betkoza giriş sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
